[Japan Diary] แยกขยะเท่าที่รู้

แยกขยะเท่าที่รู้

อภิรดาบอกว่าอยากให้ฉันเขียนเกี่ยวกับการแยกขยะบ้าง อภิรดาอาจจะไม่รู้เหมือนที่น้องๆ ในบ้านพักเดียวกับฉันรู้ว่า ฉันเป็นคนที่มีปัญหากับการแยกขยะมากที่สุดในบ้านพัก ถ้าเทียบตามมาตรฐานคนญี่ปุ่นแล้ว ฉันคงสอบตกตั้งแต่ด่านต้นๆ แต่ยังไงก็แล้วแต่ นี่คือประสบการณ์ว่าด้วยการแยกขยะในญี่ปุ่นเท่าที่ฉันประสบมาตลอดหกเดือนในโตเกียว

ฉันไปถึงโตเกียวสองสามวันแรก ก็พักในโรงแรมก่อน ตอนนั้นยังย้ายเข้าบ้านพักรวมที่ชื่อ “ซากุระเฮ้าส์” ไม่ได้ เพราะอิตา แดนนี่ คนที่พักก่อนหน้าฉันยังไม่ยอมย้ายออกเสียที (แดนนี่เป็นเด็กเภสัช เรียนอเมริกา แต่บินมาฝึกงานที่ญี่ปุ่นช่วงหน้าร้อน) ตอนที่อยู่โรงแรม ฉันไม่ได้แยกขยะเลย เพราะมีอะไรก็ทิ้งลงถังที่อยู่ในห้องพักเสียทั้งหมด ฉันไม่รู้ว่าทำผิดหรือถูก แต่ฉันพูดญี่ปุ่นไม่ได้ (ข้อแก้ตัวสุดคลาสสิกที่ฉันใช้มันตลอดกาล) เอาเถอะ อย่างน้อยพนักงานโรงแรมก็ไม่เคยบ่นว่าอะไรฉัน แสดงว่ามันคงไม่ใช่เรื่องใหญ่โตมากนักหรอกน่า

วันที่ 17 สิงหาคม ปีที่แล้ว ฉันย้ายเข้าบ้านพักรวมที่ชื่อซากุระเฮ้าส์ ตอนแรกสุดที่ลากกระเป๋าเข้าบ้านมาได้ (หลังจากหลงทางอยู่กว่า 30 นาที) ฉันก็เจอกับวิลเลียม ชาวอังกฤษ ที่มาฝึกงานตอนหน้าร้อนเหมือนกัน วิลล์พาเดินไปดูห้องน้ำ ห้องครัว เครื่องซักผ้า จิปาถะ และ…”นี่คือถังสำหรับทิ้งขยะเผาได้ ส่วนนี่นี่คือที่ทิ้งขวดน้ำ กระป๋องและขวดแก้ว” ฉันถามว่า พลาสติกนี่จัดอยู่หมวดไหน มนุษย์จากประเทศอังกฤษทำหน้าคิดไปนิดนึง แล้วบอกว่า “มันอยู่ในหมวดหมู่เผาได้ เอาเป็นว่า อะไรที่ไม่ใช่ขวดน้ำ PET ไม่ใช่กระป๋อง ไม่ใช่ขวดแก้ว เธอทิ้งในอีกถังที่เขียนว่าเผาได้เป็นพอ” ประเด็นคือที่ซากุระเฮ้าส์นั้น มันมีถังขยะอยู่แค่สองประเภทเท่านั้น ฉันอยู่ที่นั่นประมาณเดือนครึ่ง เป็นเดือนครึ่งที่ฉันไม่ต้องเจอเวรขนขยะออกไปทิ้ง (คนที่บ้านพักรวมแห่งนี้ ต้องแบ่งเวรกันไปทิ้งขยะในแต่ละสัปดาห์) ถือว่าโชคดีก็ได้ แต่จะถือว่าโชคร้ายก็ไม่แปลก เพราะฉันไม่ต้องเป็นกังวลใจ มานั่งท่องจำว่าวันไหน สำนักงานเขตเขากำหนดให้ขนขยะเผาได้ออกไปทิ้ง วันไหนคือวันที่ถึงกำหนดขนขยะพวก “กระป๋อง แก้ว ขวดน้ำ” ออกไป ฉันมีหน้าที่แค่แยกลงถังที่วางตัวอยู่ในห้องครัวบ้านพักให้ถูกถังเท่านั้น

ครั้งหนึ่งฉันเคยคุยกับวิลล์ว่า การแยกขยะเป็นสิ่งที่ฉันไม่คุ้นเคย วิลล์ถามคำถามที่เล่นเอาฉันสะอึกว่า “ทำไมล่ะ อย่าบอกนะว่าบ้านเธอไม่มีการแยกขยะ” คำว่า your home ที่วิลล์ใช้นั้น ฉันไม่รู้ว่าเขาตั้งใจจะหมายถึง “บ้านเกิดฉัน” หรือหมายถึง “ประเทศไทย” กันแน่ แต่ที่แน่ๆ ได้ยินแล้วก็แอบเจ็บปวดไม่น้อย

พอย้ายเข้าบ้านพักที่อยู่มาปัจจุบัน แต่ละคนแต่ละห้องต้องรับผิดชอบขยะของตนเอง ฉันเลยต้องเริ่มศึกษากระบวนการนี้จนได้ แต่เพราะว่าสมัยที่อยู่ซากุระเฮ้าส์ ทุกคนในบ้านพัก รวมถึงเด็กจีน ก็จะทิ้ง “ขวดน้ำ” ไปทั้งขวด (หมายถึงทั้งฝา ทั้งฉลาก ยังอยู่ครบถ้วน) แถมยังไม่ล้างขวดน้ำก่อนทิ้งอีกต่างหาก แถมเวลาไปคณะ คนในคณะก็แค่นำขวดหรือกระป๋องที่จะทิ้ง ทิ้งลงถังที่แยกไว้แค่นั้นเอง ไม่มีใครมาล้างขวดล้างกระป๋องก่อนทิ้ง ฉันเลยเข้าใจมาตลอดว่าการทิ้งขวดหรือกระป๋องโดยไม่ล้างนั้น เป็นสิ่งที่ถือเป็นมาตรฐานยอมรับได้ … แหม เด็กจีนเด็กญี่ปุ่นก็ทำกันให้เห็นต่อหน้านี่นา

ฉันเพิ่งมารู้ไม่นานนี้ว่า สำหรับ “ผู้พักอยู่อาศัย” ในญี่ปุ่นนั้น การแยกขยะที่ถูกต้อง และควรถือเป็นธรรมเนียมปฏิบัติ (เท่าที่คนอ่านภาษาญี่ปุ่นไม่ออกอย่างฉันรู้) ก็คือ

1)ในรอบสัปดาห์ เขตที่เราพักอาศัย จะกำหนดวันทิ้งขยะเอาไว้ วันทิ้งขยะหมายถึง วันที่เราสามารถเอาขยะที่เราแยกไว้ในห้องพักของเรา (แยกใส่ถุงขยะไซส์ขนาดพอเหมาะ …อย่าเล็กไป อย่าใหญ่ไป … วะ .. จะอะไรกันนักหนากับไซส์อ่ะ) ไปวางไว้ที่หน้าบ้าน หรือทางเท้าหน้าบ้านได้ แล้วช่วงเวลาก่อน 8 โมงเช้า สำนักงานเขตจะขับรถมาทยอยเก็บขยะที่บ้านแต่ละหลังวางไว้ ในเขตที่ฉันพัก ถ้าจำไม่ผิด วันสำหรับทิ้งขยะเผาได้ คือ เช้าวันจันทร์กับเช้าวันพฤหัสบดี ส่วนวันที่ทิ้งขยะขวดน้ำ PET ขวดแก้ว และกระป๋อง คือเช้าวันพุธ

2)สำหรับขยะจำพวกขวดน้ำ PET ขวดแก้ว และกระป๋อง (อาทิ กระป๋องกาแฟ) ถ้าเอาแบบให้ถูกต้องเลยนะ …คือ ขวดน้ำ (กรุณานึกภาพ ขวดน้ำเปล่าเนสท์เล่) ต้องเอาฉลากที่เป็นพลาสติกออก (ฉลากเนสท์เล่อ่ะ) รวมถึงแกะฝาออกด้วย และถ้าให้สมบูรณ์แบบ มันจะเหลือไอ้วงขาวๆ ตรงบริเวณหมุนเกลียวใช่ไหม นั่นน่ะ ถ้าทำได้ ก็จงเอามีดมางัดและตัดมันออกเสีย เอาแบบสั้นๆ ก็คือ เอาแค่ขวดใสๆ น่ะไปทิ้ง ส่วนพวกฉลาก และฝาขวดที่ว่ามา ให้เอาไปทิ้งวันเดียวกับขยะเผาได้

นอกจากนี้ ขวดน้ำ PET ขวดแก้ว (อาทิ ขวดซอสหยั่นว่อหยุ่นต่างๆ หรือขวดแยม) และกระป๋อง ต้องล้างก่อนนำไปทิ้ง

ในส่วนขยะจำพวกพิเศษนี้ คืนก่อนหน้าที่เขตจะมาเก็บ (เขตมาเก็บตอนเช้า) ทางเขตจะเอาพวกตระกร้ามาวางเป็นจุดๆ ที่ริมทางเท้า เราก็เอาขวดและกระป๋อง (ที่ล้างแล้ว) เหล่านี้ ไปวางตามตระกร้านั่นแหละค่ะ

ทีนี้ถามว่า ถ้าไม่ล้าง จะเป็นอะไรไหม …ไม่ล้างไม่เป็นไรหรอก เพราะเคยไม่ล้างไง (ไม่รู้นี่นา) แต่สักพัก สังคมญี่ปุ่นจะเตือนคุณเอง ด้วยการที่คนที่อยู่รายรอบชีวิตเรา เขาจะเดินมาบอกเรา ว่าเราต้องล้างนะ มันเป็นความรับผิดชอบ

คือกฎหมายไม่ได้มาจับไงถ้าไม่ล้าง แต่สังคมจะเดินมาบอกเอง แล้วถ้าสังคมบอกแล้วยังเสือกทำอีกเรื่อยๆ ไม่ปรับปรุงตัว สังคมก็จะตราหน้าว่าเราไม่มีความรับผิดชอบอ่ะ

จากเคสทิ้งขยะนี้เอง ที่ทำให้ติ๊กต่อกถึงบางอ้อว่า ญี่ปุ่นนี่มันเป็นประเทศที่ไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยกฎหมายหรอกนะ มันขับเคลื่อนด้วยระบบสังคม เขาให้คนในสังคม (ชุมชน) กดดันกันเองอ่ะ … ซึ่งมนุษย์ส่วนใหญ่ก็ไม่อยากถูกตราหน้าว่าขาดไร้ความรับผิดชอบหรอก พอโดนบอกหลายๆ หนเข้า ก็เริ่มจะทำตามในที่สุด

3)นอกจากขยะสองประเภทที่ว่ามา มันยังมีขยะอีกหลายประเภทใช่ไหม เช่น ถ้าจะทิ้งทีวีเครื่องเก่าจะทำยังไง ถ้าซื้อยาฆ่าแมลงมาใช้ แล้วมันจัดอยู่ในหมวดขยะแบบไหน ต้องทิ้งวันไหน … ขยะพวกพิเศษนี้ เขตจะกำหนดวันทิ้งในแต่ละเดือนไว้ เช่น เสาร์แรกของเดือน เป็นต้น แล้วขยะใหญ่ๆ ถ้าจะทิ้งที (เขาว่ากันว่า … คือยังไม่เคยทิ้งอ่ะ) เราต้องจ่ายเงินค่าจัดการขยะเหล่านี้ (บางทีไม่ใช่น้อยๆ นะคะค่าจัดการขยะนี่) ดังนั้น เวลาเราจะซื้อสินค้าอะไรใหญ่ๆ ที เราก็ต้องคิดแล้วคิดอีก คิดเผื่อวันทิ้งด้วยอ่ะ อย่างทีวีนี่ ค่าทิ้งน่าจะราวๆ 3000 เยนได้นะ

4)อันนี้ไม่รู้เลย แต่คิดเอาเองว่า บริษัทที่มาขนขยะในแต่ละสัปดาห์ น่าจะเป็นบริษัทคนละเจ้า คือเจ้าที่มาเก็บขยะ “เผาได้” ก็น่าจะเป็นเจ้าหนึ่ง ที่มีความเชี่ยวชาญในการจัดเก็บแบบนี้ ส่วนเจ้าที่มาเก็บขยะ “ขวด กระป๋อง แก้ว” ก็น่าจะเป็นอีกเจ้า ที่เชี่ยวชาญและนำขยะเหล่านี้ไปรีไซเคิลได้ทันที …คิดเอาเองว่าเขตไม่น่าจะจัดการเอง (ใครรู้บอกได้นะคะ) คือเคยตื่นมาดูรถที่มาเก็บขยะ แล้วพบว่า รถที่มาวันจันทร์ กับรถวันพุธ มันคนละรถกัน (คนละสี คนละรูปแบบ) เลยคิดว่า เขตน่าจะให้บริษัทแต่ละเจ้าประมูล แล้วก็มารับไป ซึ่งไม่รู้ว่า แต่ละเขต จะใช้บริการแต่ละเจ้าเหมือนกันไหม (ข้อ 4 นี่เดาเอาหมดเลยนะค๊า ไม่รับประกันความถูกผิด แต่รับการท้วงติงค่า)

5)จบแล้ว รู้เท่านี้แหละ … ไม่รู้ว่าขยะนับจากนี้ เขาขนไปไว้ ณ แห่งหนใด เขามีระบบจัดการกับมันแบบไหน ใครรู้ หรือรู้ช่องทางในการเสาะหาเอกสารมาอ่านต่อ กรุณาบอกด้วยนะคะ อยากให้เทศบาลเขาวง เอามาใช้จัง แค่แยกขยะนี่สังคมเปลี่ยนเลยนะคะ ขอบอก (เหรอ)

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s